Nhạc mở vừa đủ, hai người nói chuyện, rồi một câu quan trọng bị nuốt mất. Anh hỏi lại, cô ấy nói không có gì, và cả buổi tối đi chệch từ đúng chỗ đó. Rất nhiều buổi hẹn ở nhà hỏng không phải vì nhạc dở mà vì nhạc to hơn mức cần thiết một hai bậc.
Em viết bài này về mẹo điều chỉnh âm lượng hoàn hảo vừa nói vừa nghe. Toàn bộ phần dưới đây là những con số em dùng trong phòng khách nhà em, cộng với vài cách kiểm tra không cần thiết bị đo.
Mẹo điều chỉnh âm lượng hoàn hảo vừa nói vừa nghe bắt đầu từ mức nền
Có hai âm thanh chồng lên nhau trong một buổi tối ở nhà: nhạc và giọng nói. Tai người chỉ xử lý tốt một lớp tại một thời điểm. Khi nhạc ở mức thấp hơn giọng nói khoảng mười lăm đề xi ben, tai coi nhạc là nền và tự động bỏ qua.
Khi nhạc chỉ thấp hơn giọng khoảng năm đề xi ben, tai phải phân xử giữa hai lớp. Việc phân xử đó tốn sức, và sau khoảng hai mươi phút thì cả hai bắt đầu mệt mà không biết vì sao.
Đó là lý do mẹo quan trọng nhất không phải là chỉnh to hay nhỏ, mà là giữ khoảng cách giữa hai lớp. Em đi vào cách đo khoảng cách đó bằng tai, rồi cách chỉnh thiết bị cho khớp.
Xác định mức nền trước khi bật nhạc
Mức nền đúng là mức mà khi cả hai im lặng, vẫn nghe được nhạc rõ từng nhạc cụ. Nếu phải nghiêng tai mới nghe, nhạc đang thấp hơn mức nền.
Cách xác định rất đơn giản: bật nhạc, ngồi đúng vị trí sẽ ngồi, rồi im lặng ba mươi giây. Nếu nghe rõ từng nhạc cụ và cảm thấy dễ chịu, mức đó là mức nền.
Nếu trong ba mươi giây đó anh thấy muốn vặn to lên, nghĩa là mức đang thấp hơn mức nền. Nếu thấy muốn vặn nhỏ, mức đang cao hơn. Phản xạ muốn vặn chính là tai đang báo cáo.
Mức nền nên xác định khi phòng đã yên, không phải lúc đang nấu ăn hay đang có tiếng quạt. Tiếng ồn nền của phòng làm tai quen với mức cao hơn, và mức đó sẽ to khi phòng yên lại.
Sau khi xác định, ghi lại con số trên bộ điều khiển. Mỗi phòng có một con số riêng, và lần sau chỉ cần chỉnh về đúng số đó là xong.
Một lưu ý về thời điểm thử. Nên thử mức nền vào đúng giờ hai người sẽ ngồi, thường là sau tám giờ tối. Thử lúc chiều thì mức đo được luôn thấp hơn mức cần, vì ban ngày phòng có nhiều tiếng ồn nền hơn.
Nếu hai người ngồi trên đệm thay vì ghế, mức nền cần hạ khoảng một bậc. Ngồi thấp làm tai gần sàn hơn, và sàn là bề mặt phản xạ âm mạnh nhất trong phần lớn phòng khách.
Giữ khoảng cách giữa giọng nói và nhạc
Giọng nói bình thường khi ngồi cách nhau một mét rơi vào khoảng sáu mươi đề xi ben. Nhạc nền nên ở khoảng bốn mươi lăm đề xi ben, tức thấp hơn khoảng mười lăm đề xi ben.
Mười lăm đề xi ben là con số lý thuyết. Trong nhà, mức chênh thực tế thường từ mười đến mười tám đề xi ben, tùy độ vang của phòng. Phòng nhiều đồ thì chênh ít hơn, phòng trống thì chênh nhiều hơn.
Cách đo không cần thiết bị: nhờ cô ấy nói một câu bình thường, và anh đếm xem nghe được mấy phần trăm câu. Nếu nghe đủ cả câu mà vẫn nhận ra nhạc đang phát bài gì, mức đang đúng.
Nếu nghe đủ câu nhưng phải căng tai ở một hai từ, nhạc đang cao hơn mức đúng khoảng hai bậc. Hạ hai bậc và thử lại.
Nếu nghe rõ câu nhưng không nhận ra nhạc đang phát gì, nhạc đang thấp hơn mức đúng. Mức đó không sai về mặt trò chuyện, nhưng mất phần không khí. Tăng một bậc là đủ.
Đặt loa ở vị trí không đè lên giọng nói
Loa nên đặt thấp hơn tai người ngồi, cách xa ít nhất một mét rưỡi, và không đặt đối diện trực tiếp với chỗ ngồi. Loa đặt cao và hướng thẳng vào mặt làm giọng nói bị che.
Đặt loa thấp làm âm thanh đi vòng qua người thay vì đi thẳng vào tai. Cách này cho cảm giác nhạc ở khắp phòng và không tranh chỗ với giọng nói.
Không đặt loa giữa hai người. Âm thanh từ giữa sẽ đến tai cả hai cùng lúc và cùng mức, và chính sự đều đó làm giọng nói mất vị trí. Đặt loa lệch về một bên, tốt nhất là bên có cửa sổ hoặc rèm để âm bị hút bớt.
Nếu chỉ có điện thoại, đặt trên kệ thấp hoặc trên sàn có đệm. Đặt trên bàn gỗ làm âm dội mạnh và tạo tiếng ù ở tần số thấp, tiếng ù đó át phần giọng trầm.
Với phòng nhỏ dưới mười lăm mét vuông, đặt loa hướng vào tường thay vì hướng vào người. Âm phản xạ nghe đều hơn và giảm được cảm giác âm thanh đến từ một điểm.
Hạ nhạc khi câu chuyện chuyển sang phần quan trọng
Khi câu chuyện chuyển sang chuyện riêng, hạ nhạc xuống hai bậc trong vòng năm giây. Hạ chậm hoặc hạ nhiều bậc đều tạo cảm giác bị cắt ngang.
Có một dấu hiệu rất rõ để biết lúc cần hạ: giọng cô ấy nhỏ đi và chậm lại. Giọng nhỏ là dấu hiệu câu chuyện đang đi vào phần riêng, và phần riêng cần ít tiếng nền hơn.
Nếu đã có sẵn nhạc kỷ niệm của hai người, xem cách chèn vào danh sách ở bài tạo danh sách nhạc kỷ niệm riêng lồng nhạc Noel. Bài quen cũ nên đặt ở mức thấp hơn các bài khác hai bậc, vì người nghe có xu hướng chú ý tới bài mình thuộc lời.
Hạ hai bậc, không hạ về không. Tắt nhạc hoàn toàn làm phòng đột ngột trống, và sự trống đó làm cô ấy để ý tới việc mình đang nói. Nhạc rất nhỏ giữ được cảm giác riêng tư mà không gây chú ý.
Nếu cần hạ nhiều hơn, hạ từng bậc cách nhau khoảng ba mươi giây. Hạ liên tục trong một lần làm tai nhận ra sự thay đổi, và sự nhận ra đó phá mạch câu chuyện.
Sau khi câu chuyện qua phần nặng, đừng vội tăng lại. Cứ để mức thấp thêm vài phút. Việc tăng lại ngay tạo cảm giác vừa nói xong là hết, và cô ấy sẽ không kể tiếp.
Kiểm tra bằng tai của người khác
Nhờ cô ấy ngồi ở vị trí cô ấy sẽ ngồi và nói một câu, rồi anh đi kiểm tra ở vị trí của anh. Hai vị trí thường lệch nhau từ ba đến năm đề xi ben.
Người ngồi gần loa hơn nghe to hơn. Nếu loa đặt lệch, một trong hai người sẽ nghe nhạc to hơn hẳn, và người đó là người phải căng tai khi nói chuyện. Kiểm tra hai vị trí là cách duy nhất phát hiện việc này.
Cách làm: cô ấy ngồi đúng chỗ, anh đi sang vị trí của mình, rồi cả hai nói chuyện bình thường. Nếu một bên thấy phải nói to hơn, dịch loa về phía người đó khoảng ba mươi phân.
Sau khi dịch loa, kiểm tra lại mức nền. Dịch loa làm mức thay đổi, và mức cũ không còn đúng ở vị trí mới.
Kiểm tra lần cuối khi đã tắt đèn. Trong tối, tai nhạy hơn với âm thanh nhỏ khoảng ba đề xi ben cảm nhận, nên mức ban ngày thường hơi to cho buổi tối.
Có một cách kiểm tra nhanh mà không cần nói chuyện: đặt đồng hồ tích tắc trên bàn giữa hai người. Nếu vẫn nghe được tiếng tích tắc khi nhạc đang phát, nhạc đang ở mức thấp, phù hợp cho phần tâm sự. Nếu không nghe gì ngoài nhạc, mức đó chỉ hợp cho phần ăn uống.
Thử thêm một lần với giọng thật nhỏ, giống lúc nói chuyện riêng. Nhờ cô ấy nói một câu ở mức gần như thì thầm. Nếu anh nghe được trọn câu, cấu hình đã đúng cho cả phần nặng nhất của buổi tối.
Bảng mức âm lượng theo từng giai đoạn buổi tối
Bảng dưới đây là các mức tương đối em dùng cho một buổi tối ở nhà, tính theo bậc nhỏ trên bộ điều khiển.
| Giai đoạn | Mức nhạc | Mục đích | Dấu hiệu cần chỉnh |
|---|---|---|---|
| Đón khách | Mức 3 trên 10 | Lấp khoảng lặng lúc mới vào | Phải nói to hơn bình thường |
| Bữa tối | Mức 3 trên 10 | Có nền mà vẫn trò chuyện | Phải hỏi lại câu |
| Tâm sự | Mức 2 trên 10 | Giữ không khí riêng | Cô ấy nói nhỏ và ngập ngừng |
| Ngồi yên | Mức 2 trên 10 | Để nhạc dẫn cảm xúc | Muốn vặn to lên |
| Trước khi ngủ | Mức 1 trên 10 | Chuyển dần sang im lặng | Nghe rõ lời bài hát |
Các mức này tính theo bậc trên bộ điều khiển, không phải số đề xi ben tuyệt đối. Hai bộ điều khiển khác nhau có thể cho mức khác nhau với cùng một âm lượng thật.
Nếu muốn trộn thêm một lớp tiếng nền bên dưới nhạc, ví dụ tiếng lửa cho ấm, xem bài kết hợp tiếng củi cháy và nhạc nền lò sưởi. Khi có hai lớp tiếng, mỗi lớp phải hạ thêm một bậc so với bảng trên.
Nếu buổi tối có phần khiêu vũ, xem hướng dẫn khiêu vũ chậm theo điệu nhạc Noel. Lúc nhảy, mức nhạc cần to hơn bình thường hai bậc vì hai người ở gần nhau và không nói chuyện.
Nếu sau phần tâm sự hai người muốn xem phim, mức nhạc nền phải tắt hẳn, vì âm thanh phim đã có lớp nhạc riêng. Cách chọn phim và chỉnh âm lượng phòng có ở bài phim hoạt hình Giáng Sinh sưởi ấm tâm hồn.
Với phòng có nhiều người, ví dụ đêm 24 cả gia đình cùng ngồi, mức nền phải tính theo người ngồi xa loa nhất. Cách bố trí chỗ ngồi và mức âm thanh cho nhóm đông có ở bài âm nhạc và phim ảnh đánh thức cảm xúc Noel.
Nhạc nền tốt là nhạc mà không ai nhớ đã bật lúc nào. Chỉ khi nó to quá, người ta mới bắt đầu để ý.
Câu hỏi thường gặp
Dưới đây là những câu anh em hỏi em nhiều nhất về chủ đề này.
Có cần thiết bị đo đề xi ben không
Không. Tai và ba dấu hiệu nhận biết trong bài là đủ. Thiết bị đo chỉ hữu ích khi phòng có tiếng ồn nền lớn bất thường.
Nhạc không lời có nên mở to hơn nhạc có lời không
Được to hơn một bậc. Nhạc không lời không tranh phần ngôn ngữ với giọng nói, nên tai chịu được mức cao hơn một chút.
Nếu phòng có tiếng ồn ngoài đường thì sao
Hạ nhạc một bậc thay vì tăng lên. Tăng lên để át tiếng ồn sẽ làm nhạc thành tiếng ồn thứ hai, và cả hai cùng mệt.
Có nên dùng chế độ tăng âm lượng tự động không
Không nên trong buổi tối trò chuyện. Chế độ đó tự tăng khi phòng yên, đúng lúc hai người bắt đầu nói chuyện nhỏ.
Kết luận cuối cùng
Mẹo điều chỉnh âm lượng hoàn hảo vừa nói vừa nghe gói lại trong ba việc: xác định mức nền khi phòng yên, giữ nhạc thấp hơn giọng nói khoảng mười lăm đề xi ben, và hạ hai bậc khi câu chuyện chuyển sang phần riêng. Ba việc đó rẻ hơn mọi thiết bị và hiệu quả hơn mọi mẹo phòng thu.
Đêm 24 cả năm mới có một lần. Đừng để một bậc âm lượng lấy mất câu nói quan trọng nhất của buổi tối.