Có lần em bày bàn xong, nàng ngồi xuống nhìn một giây rồi hỏi: sao cái nĩa nó lại nằm bên phải anh. Em cười trừ. Cái sai nhỏ đó làm cả bữa tối đắt tiền mất đi vẻ chuẩn. Sau vài lần lúng túng như vậy, em học đúng cách bày trí dĩa ăn và dao nĩa chuẩn tiệc Âu. Đơn giản hơn em nghĩ, chỉ là thứ tự và một quy tắc đọc từ ngoài vào trong.
Bài này em ghi lại toàn bộ cách em đặt bộ dao nĩa cho bàn hai người, từ vị trí đến góc đặt, kèm các lỗi hay gặp.
Cách bày trí dĩa ăn và dao nĩa chuẩn tiệc Âu gói trong một quy tắc
Toàn bộ việc bày bàn gói trong một quy tắc: dùng từ ngoài vào trong. Món đầu dùng bộ ngoài cùng, món sau dùng bộ gần dĩa hơn. Mọi thứ khác chỉ để hỗ trợ quy tắc đó.
Nếu anh chỉ nhớ một điều trong cả bài này, nhớ điều trên. Không cần thuộc tên từng loại dao, không cần nhớ đầy đủ bộ sáu món. Quy tắc thứ tự tự giải thích mọi vị trí.
Nguồn gốc và lý do phải theo
Cách bày này hình thành từ lối ăn nhiều món của quý tộc châu Âu, khi mỗi món có bộ dụng cụ riêng. Theo thời gian, số món giảm nhưng thứ tự giữ nguyên.
Ngày nay anh không cần theo vì lễ nghi, mà vì nó cho bàn ăn một kết cấu dễ đọc. Người ngồi vào không phải nghĩ xem cầm cái nào trước. Không phải nghĩ là có ích.
Các vật cần có trên bàn hai người
Bàn hai người cần tối thiểu: hai dĩa phẳng, hai bộ dao nĩa, hai ly nước, hai ly rượu, khăn ăn, và một đĩa bánh mì dùng chung. Bộ đầy đủ hơn thì tùy thực đơn.
Em luôn lập danh sách trước khi bày, và làm khớp với thực đơn đã chọn trong thực đơn yến tiệc 2 người Giáng sinh chuẩn Âu. Có bao nhiêu món thì bấy nhiêu bộ.
Theo thứ tự món ăn
Thực đơn bốn món kiểu Âu gồm khai vị, soup, món chính, tráng miệng. Bộ dụng cụ sẽ là: nĩa khai vị, thìa soup, dao và nĩa chính, thìa tráng miệng đặt phía trên dĩa.
Bữa đông món thì thêm bộ dao cá, nĩa hải sản. Nhưng bàn hai người hầu như không cần. Bốn bộ đã đủ cho một đêm Noel trọn vẹn.
Vị trí chuẩn từng vật
Mọi thứ đặt cách mép bàn khoảng hai đốt ngón tay, và cách dĩa khoảng một đốt. Khoảng cách này đủ chỗ cho tay nhưng không rời rạc.
Dĩa phẳng
Dĩa đặt chính giữa chỗ ngồi, cách mép bàn một đốt tay rưỡi. Tâm dĩa thẳng với mặt người ngồi. Không đặt dĩa nghiêng, không đặt lấn sang bên.
Nếu có đĩa lót, đĩa lót nằm dưới dĩa phẳng và to hơn khoảng 3 cm mỗi bên. Đĩa lót không bắt buộc, nhưng thêm nó cho bàn một tầng.
Nĩa và dao
Nĩa bên trái, dao bên phải. Nĩa ngoài cùng cho khai vị, nĩa trong cùng cho món chính. Dao ngoài cùng cho khai vị, dao trong cho món chính, lưỡi dao quay vào dĩa.
Nếu có nĩa cá, nó nằm ngoài nĩa chính. Nĩa trộn salad có thể nằm ngoài cùng nếu salad lên trước. Mọi thứ vẫn theo quy tắc ngoài, trong.
Thìa soup
Thìa soup nằm ngoài dao, bên phải. Thìa đặt úp, không ngửa. Khi dọn soup, thìa này đi cùng bát soup, không để lại bàn.
Thìa tráng miệng
Thìa tráng miệng đặt phía trên dĩa, song song với mép bàn, cán quay sang phải. Nếu có nĩa tráng miệng, thìa nằm ngoài, nĩa nằm trong, gần dĩa hơn.
Đây là chỗ nhiều người đặt nhầm sang phải cùng dao. Đặt trên dĩa là đúng, và trông gọn hơn nhiều.
Ly
Ly nước phía trên, hơi lệch phải dao. Ly rượu đặt cạnh ly nước, lệch sang phải và nhích lên một chút. Bàn hai người không cần quá ba ly mỗi người.
Khăn ăn
Khăn ăn gấp gọn đặt trên dĩa hoặc bên trái nĩa ngoài cùng. Đặt trên dĩa đẹp hơn, nhưng khi nàng ngồi xuống cần chuyển khăn sang đùi.
Bàn ăn chuẩn không phải bàn nhiều dụng cụ. Bàn ăn chuẩn là bàn người ngồi biết cầm gì trước.
Góc đặt và khoảng cách
Góc đặt quyết định cảm giác gọn hay rối. Dao nĩa đặt song song, cán thẳng hàng với mép dĩa, không xòe ra.
Dao và nĩa nên thẳng hàng cán. Nếu cán dao và cán nĩa lệch nhau 1 cm, mắt vẫn thấy. Căn bằng cách đặt một đường tưởng tượng ngang qua cán.
Khoảng cách giữa hai chỗ ngồi tối thiểu 60 cm. Ít hơn thì khuỷu tay chạm nhau, và cả bữa hai người sẽ phải ngồi thu.
Những lỗi hay gặp
Năm lỗi sau đây là những gì em thấy nhiều nhất khi xem ảnh bàn tiệc tại nhà.
Lỗi một: nĩa đặt bên phải. Lỗi hai: dao đặt lưỡi quay ra ngoài. Lỗi ba: thìa tráng miệng đặt phía phải cùng hàng dao. Lỗi bốn: quá nhiều dao nĩa cho thực đơn ít món. Lỗi năm: ly đặt sát nhau tới mức chạm thành.
Cả năm đều sửa trong 2 phút. Chỉ cần đi một vòng quanh bàn, nhìn từ phía người ngồi, và đối chiếu quy tắc ngoài vào trong.
Cách kiểm nhanh trước khi nàng vào
Ngồi vào chỗ của nàng, đặt tay lên bàn. Nếu tay trái chạm nĩa và tay phải chạm dao, đúng. Nếu ngược, sai. Phép thử này mất 10 giây và bắt được lỗi lớn nhất.
Biến thể đơn giản cho bàn nhỏ
Bàn nhỏ thì giảm dụng cụ, không giảm thứ tự. Ba bộ là đủ: nĩa khai vị, dao nĩa chính, thìa tráng miệng.
Bàn nhỏ cũng nên bỏ đĩa lót. Đĩa lót chiếm chỗ và làm bàn chật. Thay vào đó dùng dĩa phẳng có viền màu để tạo tầng.
Với bàn nhỏ, em đặt khăn ăn bên trái thay vì trên dĩa, để tiết kiệm chiều dọc.
Phối hợp với hoa và nến
Dao nĩa là phần nền, hoa và nến là phần nổi. Nếu nến và hoa đã nhiều, dao nĩa nên đơn giản và một màu.
Cách sắp tổng thể em ghi trong bố trí bàn ăn hoa tươi nến thơm không khói. Ở đó có phần đặt nến không tạo khói và không làm nến chảy xuống bàn.
Chọn màu dao nĩa
Bạc trơn là an toàn nhất. Vàng gold hợp với tông ấm và nến, nhưng dễ lệch nếu đĩa cũng vàng. Đen mờ hợp với bàn tối màu, không hợp với khăn trắng.
Dụng cụ nào cần mua thêm
Nếu anh mới có bộ cơ bản, chỉ cần thêm hai thứ: thìa tráng miệng và ly rượu thứ hai. Hai thứ đó nâng bàn lên rõ rệt mà chi phí thấp.
Không cần mua bộ dao cá, không cần mua nĩa hải sản, không cần đĩa sứ đắt. Những thứ đó chỉ dùng khi thực đơn thật sự có món tương ứng.
Muốn bổ sung ly
Anh xem chọn ly thủy tinh phù hợp từng đồ uống để chọn đúng loại cho vang và cho nước. Đúng ly làm rượu thơm hơn, và bàn trông có chủ đích.
Giữ và lau
Lau dao nĩa bằng khăn mềm ngay sau khi rửa, không để khô tự nhiên. Vết nước khô để lại mảng mờ, và dưới ánh nến sẽ thấy rõ. Trước khi bày, lau lại một lượt bằng khăn sạch.
Bày lại sau mỗi món
Sau khai vị, lấy bộ ngoài cùng đi. Sau soup, lấy thìa soup. Trước tráng miệng, lấy dao nĩa chính. Bàn thu gọn dần theo bữa.
Việc này giữ bàn sạch và cho nàng thấy bữa ăn có nhịp. Anh thu dọn nhanh, không dừng lại quá lâu. Cách thu dọn không làm mất không khí em ghi ở cách dọn dẹp gọn gàng không đứt quãng cảm xúc.
Chuẩn bị trước khi bày bàn
Ba mươi phút trước giờ ăn, em làm bốn việc theo thứ tự: lau bàn, trải khăn, đặt dĩa, rồi mới đặt dao nĩa. Đảo thứ tự là phải làm lại.
Khăn trải bàn phải phẳng, không có nếp gấp chéo. Nếp gấp làm dĩa bị nghiêng và dễ trượt khi nàng đặt tay xuống.
Lau bằng khăn ẩm
Lau bàn bằng khăn ẩm trước, khăn khô sau. Bụi mịn trên mặt bàn bám vào đế dĩa và để lại vòng mờ khi ánh nến chiếu vào.
Xếp sẵn dao nĩa ra khăn
Đặt sẵn từng bộ ra một khăn sạch, xếp theo thứ tự sẽ dùng. Cách này giúp anh bày nhanh và tránh đặt nhầm bộ ngoài với bộ trong.
Bàn tròn và bàn chữ nhật khác nhau thế nào
Bàn tròn cho cảm giác gần, bàn chữ nhật cho cảm giác trang trọng. Cách đặt dao nĩa không đổi, chỉ đổi khoảng cách và hướng ngồi.
Bàn tròn hai người nên ngồi đối nhau, không ngồi cạnh, để mỗi người có đủ khoảng tay. Bàn chữ nhật thì ngồi hai đầu hoặc hai bên đối diện, tùy chiều dài bàn.
Bàn tròn
Với bàn tròn, đặt dĩa theo đường kính. Dao nĩa vẫn song song và thẳng cán, nhưng hướng dĩa nhìn về tâm bàn. Ly nước vẫn lệch phải dao.
Bàn chữ nhật
Với bàn chữ nhật, đặt dĩa song song với mép bàn dài. Nếu ngồi hai đầu, dĩa quay về phía người đối diện và cách mép đầu bàn khoảng 30 cm.
Nến đặt giữa bàn, không đặt giữa hai chỗ ngồi để tránh che mặt. Nếu bàn hẹp, dời nến sang một bên và thay bằng một bình hoa thấp.
Chăm sóc dao nĩa lâu dài
Dao nĩa inox không gỉ, nhưng cũng xỉn nếu ngâm nước muối lâu. Rửa xong lau khô ngay, cất trong hộp có lót, không để chung với vật kim loại khác.
Dao cắt thịt nên mài nhẹ mỗi vài tháng. Một con dao cùn làm nàng phải ấn mạnh, và tiếng dao cọ đĩa sẽ làm không khí bữa ăn nặng đi.
Tránh xỉn màu
Không ngâm nước rửa chén quá 10 phút. Không rửa chung với nồi nhôm. Không lau bằng khăn ẩm còn xà phòng, vì sẽ để lại màng mờ.
Em nhắc lại điều cốt lõi: cách bày trí dĩa ăn và dao nĩa chuẩn tiệc Âu không phức tạp như sách dạy bàn tiệc phương Tây. Người ngồi vào bàn chỉ cần biết dùng bộ ngoài cùng trước, và bộ trong cùng sau. Mọi chi tiết còn lại, từ góc đặt cán dao tới vị trí ly nước, đều phục vụ quy tắc đó.
Giữ bàn gọn trong lúc ăn
Bàn đẹp lúc đầu dễ, bàn đẹp tới cuối bữa mới khó. Giữ gọn bằng một quy tắc: cái gì dùng xong thì rời bàn ngay, không dồn lại cuối bữa.
Khi nàng đặt dao nĩa xuống, đó là dấu hiệu món đã xong. Anh nhẹ nhàng lấy cả bộ đi cùng đĩa, không lấy rời từng món. Lấy rời làm bàn rung và ly nước xê dịch.
Dấu hiệu nàng đã ăn xong
Dao nĩa đặt song song theo góc bốn giờ trên dĩa là dấu hiệu chuẩn. Nếu nàng đặt dao nĩa bắt chéo, đó là dấu hiệu còn ăn, chưa lấy đĩa.
Anh chỉ cần nhìn nĩa. Không cần hỏi. Hỏi liên tục làm bữa ăn thành buổi phục vụ.
Lấy đĩa an toàn
Lấy đĩa bằng hai tay, tay dưới đỡ đế. Không chồng đĩa bẩn lên nhau trước mặt nàng, vì tiếng sứ cọ sứ làm bữa ăn mất trang trọng.
Nên mua bộ nào trước
Nếu bắt đầu từ số không, em gợi ý thứ tự mua: bộ dao nĩa inox trơn cho bốn người, hai ly vang, hai ly nước, một bộ thìa tráng miệng, và khăn ăn vải.
Mua bộ bốn người rẻ hơn mua lẻ, và có dư để dùng khi nhà có khách. Không mua bộ quá nhiều món vì anh sẽ chỉ dùng ba tới bốn bộ chính.
Mua ở đâu
Siêu thị lớn có bộ cơ bản ổn và rẻ. Cửa hàng đồ bếp chuyên có bộ đẹp hơn nhưng giá cao. Em thường mua bộ cơ bản rồi nâng dần từng món khi cần.
Câu hỏi thường gặp
Bàn hai người cần bao nhiêu bộ dao nĩa
Bốn bộ là đủ: nĩa khai vị, dao nĩa chính, thìa soup, thìa tráng miệng. Thực đơn ít món hơn thì giảm theo.
Có cần đĩa lót không
Không bắt buộc. Đĩa lót thêm tầng cho bàn, nhưng nếu bàn nhỏ hoặc đã nhiều chi tiết thì bỏ đi cho gọn.
Đặt sai thì có sao không
Không sao về mặt an toàn, nhưng mất vẻ chuẩn bị. Một bàn đúng thứ tự cho nàng cảm giác anh đã nghĩ trước, và đó chính là điều nàng đọc được.
Kết luận
Bày bàn đúng chuẩn Âu gọn trong một quy tắc: dùng từ ngoài vào trong. Đặt đúng bên, đúng thứ tự, khoảng cách đều, và bàn đã đủ chuẩn. Không cần bộ sáu món, không cần sứ đắt.
Anh bày thử một lần trước đêm 24, chụp ảnh lại để so. Đêm chính chỉ cần theo ảnh. Còn phần dao nĩa đặt xong, anh nối tiếp bằng đĩa khai vị đã ghi ở món khai vị Salad hoa quả phô mai tươi, và giữ món chính nóng bằng bí quyết giữ món ăn luôn nóng hổi trời lạnh.