Anh mua một bộ sáu ly giống nhau, rót vang đỏ vào, rót cacao nóng vào, rót soda vào. Ly nào cũng đẹp khi đứng một mình. Nhưng khi cả bàn cùng lúc mở, nàng nhìn ly vang của mình rồi nhìn ly cacao của bạn bên cạnh, và không nói gì. Ly sai không làm bữa hỏng, nhưng nó làm bữa mất phần tinh tế.
Chọn ly thủy tinh phù hợp từng đồ uống không cần cả bộ sưu tập. Anh cần bốn dáng ly, và phần lớn nhà đã có ba trong số đó. Em sẽ chỉ dáng ly nào dùng cho gì, cách bày bàn, và ba món đồ thay thế nếu anh không muốn mua thêm.
Chọn ly thủy tinh phù hợp từng đồ uống theo bốn dáng cơ bản
Bốn dáng ly phủ hết mọi loại đồ uống trong một bữa Noel: ly bầu tròn cho vang đỏ, ly thon cho vang trắng, ly sủi cho đồ có bọt, và ly sứ cho đồ nóng.
Dáng ly quyết định ba thứ: nhiệt độ giữ được bao lâu, hương tụ ở đâu, và người uống cầm ở đâu. Ba yếu tố đó làm nên cảm giác khác nhau giữa hai ly cùng đựng một loại vang.
Anh không cần mua đúng dáng chuẩn của từng vùng rượu. Cần đúng nguyên tắc: đồ mạnh thì ly rộng, đồ nhẹ thì ly thon, đồ nóng thì ly dày, đồ có bọt thì ly cao.
Ly cho vang đỏ
Ly vang đỏ có bầu rộng và miệng hơi thu lại. Bầu rộng cho hương tụ, miệng thu giữ hương lại trong ly để nàng ngửi trước khi uống.
Đường kính bầu hợp lý từ tám đến mười xăng ti mét. Bầu quá hẹp làm hương không thoát, bầu quá rộng thì hương bay mất trước khi nàng kịp ngửi. Chiều cao thân ly khoảng mười xăng ti mét là vừa.
Ly thành mỏng đẹp hơn thành dày nhưng dễ vỡ khi rửa. Nếu trong nhà có trẻ nhỏ hoặc rửa tay, chọn thành dày khoảng hai đến ba mi li. Thành dày không làm vang dở đi nhiều như nhiều người nghĩ.
Ly có chân và không chân
Ly có chân giữ nhiệt tốt hơn vì tay không chạm vào phần chứa. Ly không chân tiện hơn và khó vỡ hơn. Với bữa tối Noel, ly có chân hợp hơn về hình thức.
Nếu anh chỉ có ly không chân, rót một phần ba và cầm phần trên gần miệng. Cách này tránh được phần lớn việc làm ấm vang.
Ly vang đỏ dùng cho rượu mạnh
Ly vang đỏ rộng cũng dùng được cho whiskey hoặc cognac pha đá. Bầu rộng cho mùi rượu tụ và tay cầm được phần thân. Không cần ly riêng nếu anh chỉ phục vụ một loại mạnh trong bữa.
Ly cho vang trắng và vang hồng
Ly vang trắng thon và nhỏ hơn ly đỏ. Bầu nhỏ giữ vang lạnh lâu hơn, thân cao giúp hương đi lên theo đường hẹp và tụ lại ở miệng ly.
Dung tích khoảng hai trăm đến hai trăm năm mươi mi li là vừa. Ly lớn hơn làm vang ấm nhanh và nàng khó cầm. Với vang hồng, dùng cùng ly vang trắng, không cần ly riêng.
| Đồ uống | Dáng ly | Dung tích |
|---|---|---|
| Vang đỏ | Bầu rộng, miệng thu | 350 đến 450 mi li |
| Vang trắng, hồng | Thon, thân cao | 200 đến 250 mi li |
| Vang sủi | Thon dài, miệng hẹp | 180 đến 220 mi li |
| Cocktail, mocktail | Cao, có chân | 250 đến 300 mi li |
| Đồ uống nóng | Ly sứ thành dày | 200 đến 250 mi li |
Ly vang trắng cỡ nào là quá to
Ly có bầu lớn hơn một quả trứng gà là quá to cho vang trắng. Vang trong ly to sẽ ấm lên nhanh và hương thoát hết trong khoảng mười phút. Đây là lỗi hay gặp khi mua bộ ly đẹp mà không để ý dung tích.
Ly cho vang sủi và đồ có bọt
Ly sủi cao và hẹp để bọt đi lên chậm và giữ được lâu. Miệng hẹp giữ khí, thân dài cho bọt có đường đi. Ly sủi dùng cho cả champagne, prosecco và mocktail có soda.
Không dùng ly sủi cho vang đỏ. Miệng hẹp làm hương đỏ không thoát và ly trông chật. Ngược lại, đừng rót vang sủi vào ly đỏ, bọt sẽ xẹp trong khoảng hai phút.
Ly cocktail và mocktail
Ly cocktail cao có chân là dáng dùng cho cả mocktail và cocktail. Chân dài giữ tay không chạm vào phần lạnh, và màu đồ uống hiện rõ từ trên xuống.
Nếu anh phục vụ mocktail cho nàng trong khi mình uống vang, dùng cùng một dòng ly cao có chân. Cách này làm ly hai người ngang hàng. Em ghi chi tiết ở bài đồ uống không cồn mocktail lãng mạn.
Ly sai không làm người ta say. Ly sai làm người ta thấy mình không được chăm.
Khi không có ly sủi
Ly vang trắng thon dùng tạm được cho vang sủi nếu miệng ly không quá rộng. Bọt sẽ xẹp nhanh hơn một chút nhưng vẫn uống được.
Đừng rót vang sủi vào cốc thủy tinh miệng rộng. Bọt mất trong khoảng một phút và nàng sẽ uống một ly vang ngọt đã hết ga, cảm giác hoàn toàn khác.
Mua bộ ly thế nào cho tiết kiệm
Không cần mua đủ bộ sáu. Mua hai ly mỗi dáng cho bữa hai người, và bốn ly mỗi dáng nếu thường có khách. Ly mua lẻ thường đắt hơn theo bộ nhưng tránh được chuyện thừa ly không dùng.
Chọn ly trong một cửa hàng để các ly cùng độ trong và cùng tông. Ly cùng cỡ nhưng khác lô có thể lệch màu thủy tinh rất nhẹ, và khi đặt cạnh nhau thì lộ.
Ly cho đồ uống nóng
Đồ nóng phải dùng ly thành dày. Thành mỏng truyền nhiệt nhanh, làm bỏng tay nàng và dễ nứt khi rót nước sôi.
Ly sứ thành dày là lựa chọn an toàn nhất. Ly thủy tinh hai lớp cũng tốt và trông sang, nhưng giá cao và dễ vỡ khi rửa. Ly thủy tinh chịu nhiệt thường (borosilicate) dùng được cho cả nóng và lạnh.
Dung tích khoảng hai trăm mi li là vừa cho cacao hoặc trà. Ly quá lớn làm đồ nguội nhanh hơn và nàng uống không hết. Khi rót, để ly nghiêng khoảng ba mươi độ và rót theo thành, không rót thẳng vào đáy.
Ly nước và ly phụ
Ly nước đặt phía trước mỗi người, cao khoảng mười hai xăng ti mét. Ly nước nhỏ hơn ly vang để không lẫn. Nếu bữa có cả ly nước và ly vang cùng cỡ, người ta hay rót nhầm.
Một mẹo: ly nước không có chân, ly vang có chân. Cách này đủ để phân biệt mà không cần nhìn màu.
Cách bày bàn và rửa ly
Cách bày ly ảnh hưởng đến cách rót và cách dọn. Bày đúng thì rót không vướng và dọn nhanh.
Thứ tự từ ngoài vào: ly nước, ly vang trắng, ly vang đỏ. Đặt phía trên bên phải đĩa, cách mép bàn khoảng hai xăng ti mét. Nếu bữa có vang sủi, đặt ly sủi phía trong cùng.
Khi chuyển loại vang, dọn ly cũ. Không rót chồng lên ly còn dư. Nếu không đủ ly, tráng ly bằng một ít vang mới rồi đổ bỏ.
Rửa và giữ ly sáng
Rửa ly bằng nước ấm và một giọt nước rửa, không dùng nhiều xà phòng vì mùi xà phòng bám vào ly và làm hỏng hương vang. Tráng bằng nước sạch hai lần rồi úp khô tự nhiên.
Một chi tiết dễ bỏ qua: vành ly phải đều và nhẵn. Anh xoay ngón tay quanh vành, nếu thấy sần hoặc có điểm gồ thì ly đó dễ nứt khi rửa và dễ làm nàng khó chịu khi uống. Ly tốt có vành nhẵn như mép giấy mỏng.
Lau ly bằng khăn sợi nhỏ, không dùng khăn giấy vì sẽ để lại sợi. Cầm ly ở chân khi lau, không cầm bầu. Vết mờ trên ly đa số đến từ nước cứng, nên lau bằng nước có một chút giấm trắng pha loãng.
Bảo quản khi không dùng
Ly cất trong tủ kính hoặc hộp kín để không bám bụi. Đặt đứng, không đặt nằm để tránh vành ly bị nứt. Không xếp ly chồng lên nhau nếu không có miếng lót.
Nếu chuyển nhà, bọc từng ly bằng giấy mềm và đặt miệng ly hướng lên. Đặt nằm dễ làm vành ly nứt dọc theo điểm tiếp xúc.
Ba thay thế không cần mua thêm
Nếu anh chưa muốn mua bộ ly mới, ba cách thay thế dưới đây dùng được trong đêm 24.
Thay thế một: dùng ly vang trắng cho vang hồng. Hai loại gần nhau về nhiệt độ phục vụ và cách uống, không ai nhận ra khác biệt.
Thay thế hai: dùng ly thủy tinh có bầu tròn cho cả vang đỏ và vang sủi. Cách này không lý tưởng nhưng chấp nhận được nếu chỉ có một loại ly.
Thay thế ba: dùng cốc sứ cho cacao và trà. Cốc sứ trông ấm và giữ nhiệt tốt, không cần ly thủy tinh hai lớp.
Nếu bữa có khay phô mai để nhấm cùng vang, cách bày khay cũng theo nguyên tắc tương tự: một loại đĩa cho cả bàn, không trộn nhiều kiểu. Em ghi ở thưởng thức vang cùng phô mai cheese board.
Nếu anh vẫn muốn rót vang đúng cách với ly đã có, cách rót và nâng ly em ghi ở cách rót vang và nâng ly chúc mừng đúng. Còn nhiệt độ phục vụ cho từng loại em ghi ở nhiệt độ phục vụ rượu vang chuẩn xác.
Với bữa có cả vang và đồ uống nóng, anh bày ly nóng ra sau cùng. Ly sứ đặt trên đĩa lót nhỏ, không đặt trực tiếp lên khăn trải bàn trắng. Cách này tránh vết ố và trông gọn hơn.
Nếu nhà có trẻ nhỏ, đặt ly vang xa mép bàn và dùng khay có viền. Ly thành mỏng trên khăn trải bàn trơn dễ trượt khi có người đi qua. Một chiếc khay nhỏ đặt giữa bàn vừa giữ ly an toàn vừa làm bàn gọn hơn.
Trước khi bày bàn, anh xếp từng ly theo thứ tự sẽ dùng và đếm số ly cần. Đếm trước giúp anh phát hiện thiếu ly khi còn thời gian rửa thêm, không phải khi nàng đã ngồi xuống.
Câu hỏi thường gặp
Ly thủy tinh thường có dùng cho đồ nóng được không
Không nên. Thủy tinh thường dễ nứt khi gặp sốc nhiệt. Dùng ly sứ hoặc ly chịu nhiệt.
Ly vang có bắt buộc phải thành mỏng
Không. Thành dày bền hơn và ít ảnh hưởng đến vị. Chỉ khác cảm giác khi chạm môi.
Một bộ ly dùng cho mọi loại được không
Được nếu anh chỉ phục vụ một loại đồ uống. Bữa có cả vang đỏ, trắng và nóng thì nên có ít nhất ba dáng.
Ly mua ở đâu để đúng chất lượng
Cửa hàng đồ gia dụng hoặc cửa hàng pha chế. Chọn ly trong, không có bọt khí trong thân, vành đều.
Có cần làm mát ly trước khi rót vang trắng không
Có. Tráng ly bằng nước mát rồi lau khô. Ly mát giữ vang đúng nhiệt thêm khoảng năm phút.
Kết luận: chọn ly thủy tinh phù hợp từng đồ uống theo bốn dáng
Cả bàn gói trong bốn dáng: bầu rộng cho vang đỏ, thon cao cho vang trắng, cao hẹp cho vang sủi, thành dày cho đồ nóng.
Ba điểm cần nhớ. Dung tích vang đỏ khoảng bốn trăm mi li, vang trắng khoảng hai trăm năm mươi, vang sủi khoảng hai trăm. Ly nước không chân, ly vang có chân để không lẫn. Dọn ly cũ khi chuyển loại vang, không rót chồng.
Trước đêm 24, anh lấy bốn ly trong nhà ra và rót nước vào từng ly để xem hình dáng. Khi đã nhìn quen, anh bày bàn trong năm phút. Danh sách đồ uống đêm Noel em để ở văn hóa rượu vang và đồ uống giữ ấm đêm Noel.