Chiều 24 tháng 12, em đứng giữa siêu thị, người chen người, kệ rau trống một nửa, và em không nhớ mình đã mua bơ chưa. Đó là lần cuối em đi chợ Noel mà không có giấy. Từ đó em ngồi xuống lên danh sách nguyên liệu siêu thị mua trước, đi một lượt là xong, về còn nguyên buổi chiều để nấu và để dọn nhà.
Bài này em đưa ra cách lập danh sách theo thực đơn, cách chia tuyến siêu thị, và những thứ hay quên nhất.
Lên danh sách nguyên liệu siêu thị mua trước bao lâu
Việc này nên bắt đầu từ ba ngày trước đêm tiệc. Ngày đầu chốt thực đơn, ngày hai viết danh sách, ngày ba đi chợ. Đi trước một ngày là an toàn nhất.
Sở dĩ phải đi sớm vì Noel là ngày siêu thị đông nhất năm. Hàng tươi như dâu, kem, phô mai dễ hết từ sáng. Còn đúng một ngày thì anh phải chấp nhận mua thay thế.
Vì sao không nên đi đúng ngày 24
Ngày 24 siêu thị quá tải. Xe đẩy không có, quầy tính tiền xếp 20 phút, và thực phẩm tươi đã bị lựa hết từ sáng. Đi lúc đó là mua những gì còn lại, không phải những gì cần.
Thêm vào đó, hàng về ít hơn ngày thường vì nhu cầu tăng vọt. Mua sớm một ngày là cách rẻ nhất để có bữa tối đúng ý.
Cách lập danh sách từ thực đơn
Danh sách không viết từ trí nhớ mà từ thực đơn. Mỗi món đẻ ra một nhóm nguyên liệu, mỗi nhóm gom thành một khối trên giấy.
Thực đơn tổng em đã dựng ở thực đơn yến tiệc 2 người Giáng sinh chuẩn Âu. Bài đó có bốn món chuẩn, anh chép ra rồi mới điền nguyên liệu.
Chia theo món
Ví dụ thực đơn gồm salad khai vị, soup bí đỏ, món chính, mousse dâu. Bốn món, bốn khối trên tờ giấy. Mỗi khối có một dòng cho nguyên liệu chính và một dòng cho gia vị.
Đừng gộp chung thành một danh sách phẳng. Danh sách phẳng làm anh quên mất món giữa, và tới siêu thị không biết món đó thiếu gì.
Chia theo khu vực siêu thị
Sau khi có bốn khối, em sắp lại thành một danh sách thứ hai theo khu vực: rau, sữa, thịt, khô, đông lạnh, khác. Danh sách này là danh sách đi chợ thật.
Danh sách thứ hai giúp anh đi một vòng, không quay lại. Khu rau ở đầu cửa, khu sữa ở cuối, nên xếp theo đúng tuyến đi.
Các nhóm nguyên liệu trong danh sách
Sáu nhóm, mỗi nhóm có thời hạn dùng khác nhau. Nhóm hạn ngắn mua sát ngày, nhóm hạn dài mua trước cả tuần.
Nhóm tươi ngắn hạn
Dâu, rau sống, kem tươi, phô mai tươi, cá tươi. Nhóm này mua sát ngày nhất, khoảng 1 tới 2 ngày trước. Mua sớm quá là hỏng hoặc mất vị.
Nhóm tươi dài hạn
Bí đỏ, khoai tây, hành tây, tỏi, cà rốt, thịt bò, thịt gia cầm đông lạnh. Nhóm này mua trước cả tuần được, để nơi khô mát hoặc ngăn mát.
Nhóm khô và gia vị
Bột mì, đường, muối, tiêu, quế, hồi, đinh hương, dầu ô liu, giấm. Nhóm này nên kiểm trước vài ngày, vì nhà nào cũng nghĩ mình còn mà thật ra đã hết.
Nhóm đồ uống
Rượu vang, nước ngọt, nước suối, cà phê, trà. Em luôn mua rượu sớm và để đứng, không choáng lắc. Chọn loại phù hợp bữa thì anh xem văn hóa rượu vang đồ uống giữ ấm đêm Noel.
Những thứ hay quên nhất
Một tờ ba mươi dòng thường vẫn thiếu những thứ không món nào gọi tên: giấy bếp, màng bọc, nến, đá, túi đựng rác.
Em ghi riêng một khối gọi là đồ phụ trợ. Khối này không liên quan món ăn nhưng thiếu là bữa tối hỏng. Ví dụ hết giấy bếp thì không lau được ly, hết nến thì bàn mất ánh.
Đồ vệ sinh và bày bàn
Khăn giấy, khăn ướt, nước rửa chén, túi rác, giấy bạc. Những thứ này chiếm ít diện tích nhưng hay bị bỏ qua vì nghĩ nhà còn.
Đồ cho bày bàn
Nến và nến tealight, hoa tươi, khăn trải bàn nếu cần thay. Hoa mua sát ngày để còn tươi. Anh xem bố trí bàn ăn hoa tươi nến thơm không khói để biết loại nến nào phù hợp.
Mẹo đi chợ hiệu quả ngày Noel
Đi sớm, đi một mình, và đi theo danh sách. Ba điều đó rút thời gian chợ từ 2 tiếng xuống 45 phút.
Giờ nào đi
Đi lúc 8 giờ sáng, ngay khi siêu thị mở. Hàng tươi vừa ra, người chưa đông, xe đẩy còn. Đi sau 10 giờ là bắt đầu chen.
Mang gì
Mang túi giữ lạnh cho nhóm sữa và hải sản, một túi vải lớn cho nhóm khô, và một tờ danh sách giấy. Danh sách giấy tốt hơn điện thoại vì tay anh đang đẩy xe.
Mua theo thứ tự nào
Đi từ khu khô tới khu tươi rồi tới khu lạnh cuối cùng. Nếu mua đồ lạnh trước, chúng sẽ ấm lên trong lúc anh còn lang thang ở khu rau.
Danh sách tốt là danh sách anh cầm trong tay, không phải danh sách anh nhớ trong đầu.
So sánh mua siêu thị và mua chợ
Mỗi nơi có thế mạnh riêng. Bảng dưới đây là cách em chia việc mua giữa hai nơi.
| Nhóm hàng | Siêu thị | Chợ |
|---|---|---|
| Rau sống, thảo mộc | Ổn, đóng gói sẵn | Tươi hơn, chọn được |
| Thịt, cá | Đông lạnh, hạn rõ | Tươi sống, cần về sớm |
| Sữa, kem, phô mai | Đủ loại, lạnh tốt | Ít loại, khó bảo quản |
| Gia vị, khô | Rẻ, nhiều lựa chọn | Hàng xá, giá tốt hơn |
Em thường mua khô và sữa ở siêu thị, mua rau và hải sản ở chợ gần nhà. Hai lượt nhưng tổng thời gian không nhiều hơn vì chợ đi nhanh.
Bảo quản sau khi mua
Về tới nhà, việc đầu tiên là cất đồ lạnh trước, rồi mới tới đồ khô. Đồ lạnh nằm ngoài 20 phút là mất chuỗi lạnh.
Rau rửa sạch, quay khô, bọc giấy rồi cất. Dâu không rửa trước. Phô mai để ngăn mát, bọc kín, không để cạnh hàng có mùi mạnh.
Dán nhãn ngày
Em dán nhãn giấy lên hộp thịt và hộp phô mai mở nắp. Ngày mua, ngày nên dùng. Cách này giúp không phải nhớ, và tránh dùng hàng quá hạn trong lúc nấu gấp.
Chi phí dự trù
Bữa tối Noel hai người bốn món, nguyên liệu tử tế khoảng 500 tới 700 nghìn, chưa tính rượu. Rượu từ 200 nghìn tới 500 nghìn tùy chọn.
Em luôn cộng thêm 15 phần trăm vào dự trù. Phần đó dùng cho hàng hỏng, hàng phải mua thay, và những thứ phát sinh như nến hay hoa.
Cách tiết kiệm
Mua thịt nguyên khối rồi tự cắt, thay vì mua đã thái. Mua rau theo bó ở chợ. Mua kem tươi loại bình thường, không cần loại đắt nhất, vì mousse không phân biệt được nhiều.
Mẫu danh sách tham khảo cho bữa bốn món
Dưới đây là danh sách em dùng cho bữa bốn món hai người. Anh chép ra giấy rồi gạch những gì nhà đã có, phần còn lại là phần phải mua.
Khối khai vị
Dâu tây 300 gram, lựu một quả hoặc hộp hạt, nho xanh một chùm, xà lách mỡ một bó, mozzarella tươi 200 gram, dầu ô liu, chanh hai quả, mật ong.
Khối soup
Bí đỏ 500 gram, hành tây hai củ, tỏi ba tép, kem tươi 100 ml, bơ 30 gram, hạt nêm rau, tiêu đen, một ít hạt bí để rắc.
Khối món chính
Thịt bò 400 gram hoặc ức gà 500 gram, khoai tây bốn củ, cà rốt hai củ, bơ, hương thảo, muối hạt, tiêu, sốt tiêu đen nếu cần.
Khối tráng miệng
Dâu 300 gram cho phần xay, kem tươi 250 ml béo 35 phần trăm, đường bột 60 gram, gelatin 7 gram, một hộp dâu trang trí nếu anh muốn thêm.
Bốn khối này cộng lại khoảng hai mươi dòng. Anh gộp thêm khối phụ trợ là ra một tờ giấy ba mươi dòng đủ để không quên gì.
Kiểm soát lần cuối trước khi ra khỏi nhà
Trước khi khóa cửa, em làm một bước duy nhất: đọc lại danh sách và đánh dấu những món đã có sẵn trong tủ. Chỉ mất ba phút nhưng tránh mua trùng.
Đồ hay mua trùng nhất là muối, tiêu, dầu ăn, giấy bếp. Bốn thứ này nhà nào cũng có một ít, nhưng ai cũng nghĩ đã hết. Kiểm bằng mắt, không kiểm bằng trí nhớ.
Đếm số người ăn
Nếu có khách tới, cộng thêm một phần ba nguyên liệu cho mỗi người thêm. Không cộng gấp đôi, vì món Âu thường dư khẩu phần.
Tính thời gian nấu
Mỗi món ghi kèm thời gian nấu ngay trên danh sách. Anh sẽ thấy ngay món nào cần làm trước, món nào làm sát giờ. Việc này tránh dồn cả bữa vào 30 phút cuối.
Giữ hóa đơn và đối chiếu chi tiêu
Em giữ hóa đơn siêu thị tới hết đêm tiệc. Có hai lợi ích: biết mình tiêu bao nhiêu, và biết món nào mua thừa để lần sau bớt.
Sau bữa, em ghi lại hai ba món mua thừa nhiều nhất. Lần sau bớt đúng những món đó, và chi phí bữa tiệc giảm rõ sau hai lần.
Ghi lại thói quen
Nhà em có một tờ giấy nhỏ dán trong bếp gọi là ghi chú Noel. Mỗi lần mua gì thừa, ghi một dòng. Qua ba năm, tờ đó thành danh sách mẫu tốt nhất.
Những lỗi lặp lại mỗi năm
Năm nào cũng vậy, mọi người mắc lại đúng mấy lỗi cũ. Em liệt kê ra để anh nhận diện trước khi bước vào siêu thị.
Lỗi đầu tiên là mua theo cảm hứng thay vì mua theo danh sách. Thấy hộp bánh đẹp thì bỏ vào xe, thấy loại rượu mới thì thêm một chai, cuối cùng về nhà có cả mớ đồ không món nào dùng.
Lỗi thứ hai là ước lượng khẩu phần theo cảm giác. Đêm tiệc hai người thường ăn ít hơn ngày thường vì phải ngồi nói chuyện, không phải ngồi ăn liên tục. Mua dư năm chục phần trăm là hợp lý, dư gấp đôi là lãng phí.
Lỗi thứ ba là bỏ qua phần nước uống. Rượu và nước ngọt thường hết sớm nhất vì ai cũng để tới cuối mới nhớ. Đưa nước uống lên đầu danh sách.
Lỗi sai thứ tự tính tiền
Nhiều người đẩy đồ tươi lên quầy tính tiền trước rồi còn quay lại lấy thêm. Đồ lạnh phải tính sau cùng, hoặc cho vào túi giữ lạnh ngay. Cách này giữ lạnh được thêm hai mươi phút trên đường về.
Tăng thời gian và nhân sự
Đi chợ một mình mất bốn mươi lăm phút. Đi hai người mà không phân chia thì mất cả tiếng, vì cả hai cùng đứng ở một kệ và cùng quyết định. Nếu có người đi cùng, hãy chia tuyến.
Với bữa tiệc đông người hơn, chia hai xe và hai danh sách. Một người lo phần tươi, một người lo phần khô và đồ uống. Hẹn điểm gặp ở quầy tính tiền.
Đi một mình thì thế nào
Đi một mình vẫn tốt nhất cho bữa hai người. Anh đi nhanh hơn, không bị áp lực thời gian, và có thể quyết định ngay khi thấy hàng thay thế. Bí quyết là phải có danh sách thật rõ.
Giá trị của việc chuẩn bị sớm
Chuẩn bị sớm không chỉ tiết kiệm thời gian. Nó tiết kiệm cả lo lắng. Đêm hai mươi tư, anh không phải nghĩ xem nhà còn gì, còn thiếu gì. Mọi thứ đã nằm trong tủ từ hôm trước.
Phần năng lượng giải phóng đó nên dùng để ngồi cạnh nàng. Đó là mục đích cuối cùng của mọi việc chuẩn bị, và cũng là điều em luôn nhắc lại trong các bài của cụm này.
Câu hỏi thường gặp
Nên mua trước bao lâu
Đồ khô trước một tuần, thịt trước ba ngày, rau và sữa trước một tới hai ngày. Hoa và kem tươi mua sát ngày nhất.
Có nên mua sẵn đồ đóng hộp không
Có, với nhóm gia vị và nước sốt nền. Không nên với đồ ăn chính, vì hương vị đóng hộp khác hẳn và nàng sẽ nhận ra.
Nếu quên một món thì sao
Bỏ món đó, không thay bằng món khác vội. Bốn món đủ cho một bữa đẹp. Thay món vào phút cuối thường làm cả thực đơn mất cân.
Kết luận
Lên danh sách nguyên liệu siêu thị mua trước là việc nhỏ nhưng quyết định nửa thành bại của đêm tiệc. Danh sách viết từ thực đơn, chia theo khu vực, đi trước một ngày, và cộng thêm khối đồ phụ trợ. Làm đủ bốn bước đó, anh vào siêu thị một lượt là ra.
Anh lên danh sách ngay tối nay, đừng đợi tới 23 tháng 12. Còn khi đã có nguyên liệu, bước tiếp theo là nấu cùng nhau. Em ghi kịch bản đó ở kịch bản cùng nàng vào bếp nấu ăn gắn kết. Và nếu anh muốn mở màn bằng một đĩa nhẹ, xem món khai vị Salad hoa quả phô mai tươi.